Destilasyon-Destilasyon Deneyi

Destilasyon

Doğada bulunan ya da laboratuarda sentezlenerek elde edilen maddelerin hemen hemen hepsinde elde edilmesi istenilen maddelerin dışında farklı maddeler de bulunmaktadır. Bunlara safsızlık yapan maddeler, kısaca safsızlıklar denir. Kimyada, içerisinde herhangi bir şekilde safsızlık bulunan maddeler istenildiği gibi tanımlanıp, amaçlarına uygun olarak kullanılamazlar. Dolayısıyla bu safsızlıklardan kurtulup saf madde elde etmek için katı, sıvı ve gazlar için farklı yöntemler bulunmaktadır. Destilasyon sıvılar için basit, etkili ve çok kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemle, çok düşük madde miktarlarından endüstriyel ölçekte miktarlara kadar ayırım yapmak mümkündür.

Destilasyon işlemi, maddeyi buharlaştırıp, daha sonra oluşan buharı yoğunlaştırıp başka bir kapta toplamaya dayanır. Böylelikle farklı kaynama noktalarına sahip sıvılar sıra ile uygun sıcaklıklarda buharlaştırılıp birbirlerinden ayrılırlar. Kimi özel durumlarda(çok yakın kaynama noktalarına sahip sıvıları, çabuk bozunan maddeleri vb.) birbirlerinden ayırmak için farklı destilasyon yöntemleri kullanılmaktadır. Bunlar ayrımsal(fraksiyonel) damıtma, su buharı ile damıtma, vakum ile damıtma olarak adlandırılır.

Saf Maddelerin Kaynama Noktası

Kapalı kaba konulmuş bir sıvı bulunduğu kapta sıcaklığa bağlı olarak buharlaşmaya ve sıvıya bir basınç uygulamaya başlar ve bir süre sonra basınç belirli bir değere ulaşır. Kaydedilen bu değere maddenin o sıcaklıktaki buhar basıncı denir. Buhar basıncının dış basınca eşit olduğu sıcaklığa kaynama noktası, 1 atmosfere ulaştığı sıcaklığa ise o maddenin ‘normal kaynama noktası’. Her sıvının 760 mmHg’de kendine özgü kaynama noktası vardır. Örneğin, herkesin bildiği gibi bu değer saf su için 760 mmHg’de 1000C’dir.

Çözeltilerin Kaynama Noktası

Yukarıda saf madde için tanımlanan kaynama noktası aynı şekilde çözeltiler ve karışımlar içinde kabul edilmektedir. Fakat burada erişilmesi gereken 760 mmHg buhar basıncına çözeltinin ya da karışımın içerisinde bulunan maddelerin ayrı ayrı katkıları olduğu düşünülmektedir. Özetle, her madde, çözeltinin ya da karışım içerinde bulunduğu yüzde miktar kadar katkıda bulunur ve hesaplanan bu değerler üzerinden yapılır. Burada bu etkilerin detaylarından ve hesaplamalardan bahsedilmeyecektir.

Basit Destilasyon

Deneyde Kullanılan Malzemeler:

Cam Malzemeler:
  1. Yoğunlaştırıcı (Kondenser)
  2. Destilasyon balonu (500 ml)
  3. Termometre (2000C’lik)
  4. Erlen (250 ml)
  5. Huni
  6. Hortum
Kimyasal maddeler:
  1. %5’lik CuSO4 çözeltisi
  2. Kaynama taşı (ya da camı)
Deneyin Yapılışı:

Deney düzeneği aşağıda gösterildiği gibidir.

İçine kaynama taşı ya da kaynama camı atılmış destilasyon balonu iyice sabitleştirildikten sonra lastik conta yardımıyla yoğunlaştırıcıya (kondenser) tutturulur ve sabitlenir. Daha sonra yoğunlaştırıcıya (kondenser) gelen hortumu alt kısımdan, çıkış hortumu ise üst kısımdan bağlanır. Sistemin sabitliği tekrar kontrol edildikten sonra %5’lik CuSO4 çözeltisi huni yardımıyla üstten destilasyon balonuna dökülür ve lastik contaya tutturulmuş termometre dikkatlice balonun üst kısmına yerleştirilir. Burada dikkat edilmesi gereken termometrenin haznesinin destilasyon balonunun yoğunlaştırıcıya bağlantı boynunun çıkış noktasında 0.5 cm aşağıda olmasıdır. Yoğunlaştırıcıya su geçişi sağlandıktan sonra sistem amyantlı tel üzerinde yavaş yavaş ısıtılmalıdır. Çözelti kaynamaya başladıktan sonra ‘şiddetli kaynamaya izin verilmeden’ destilat dereceli silindir içerisine toplanır. Destilatın erlen içerisine toplanma hızı basit destilasyon için dakikada 30-60 damla olmalıdır. Balon içerisindeki çözelti miktarı 20 ml kalıncaya kadar işleme devam edilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir