Eterlerin Sınıflandırılması Ve Adlandırılması

Simetrik Eterler (Basit Eterler):

Alkil grupları aynı olan eterle denir. Dialkil eter şeklinde isimlendirilir. Ayrıca IUPAC adlandırmada ise “alkoksi alkan” şeklinde yapılır.


Asimetrik Eterler (Karışık Eterler):

Alkil grupları farklı olan eterlere denir. Alkil-alkil eter şeklinde isimlendirilir.

Bazı komplike durumlarda (daha öncelikli bir fonksiyonel grubun bulunması gibi) -OR gruplarının küçük olanı alkoksi grubu olarak adlandırılır.

Halkalı Eterler

Aşağıda ticari yönden önemli bazı halkalı eterler örnek olarak gösterilmiştir.

Birden fazla oksijen atomu içeren büyük halkalı eterlerle de karşılaşmak mümkündür. Bu tür eterler son yıllarda çok dikkat çeken ve üzerinde çalışılan moleküllerdir. Bu moleküller crown eterler (taç eterler) olarak adlandırılırlar. Taç eterler Du Pont Company’ de çalışan Charles J. Pedersen tarfından keşfedildi Bu nedenle 1987’de Nobel kimya ödülüne ortak oldu.

Yukarıda adlandırılan 12-crown-4 için dikkat edilirse halka toplam 12 atomdan oluşmuş ve bunların 4 tanesi oksijendir. Crown eterler Na+, K+ gibi iyonları koordine edebilen moleküllerdir. Halka içerisindeki boşlukların büyüklüklerine bağlı olarak seçici bağlama yapabilmeleri kimyasal açıdan çok önemlidir. Örnek olarak [18]crown–6, K+ iyonunu çok iyi tuttuğu halde Na+ iyonu boşluk için küçük, Cs+ iyonu ise büyük gelmektedir.

Benzer olarak [15]crown–5 Na+ atomunu, [12]crown–4 ise Li+ atomunu iyi tutabilmektedir. Bu kompleksleşme o kadar güçlü dür ki iyonik bileşiklerin taç eter içeren organik çözücülerde çözünmesini sağlar. Örnek olarak potasyum permanganat (KMnO4) suda çözündüğü halde benzende çözünmez, fakat benzendeki karışımına bir miktar disiklohekzil[18]crown–6 eklendiğinde çözündüğü ve benzeni pembe renge bürüdüğü görülmüştür. Bu kompleksleşme aynı zamanda serbest permanganat iyonları salar ki, organik bir ortamda yükseltgenme için çok uygun bir yükseltgendir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir