Nükleer Güç Santrali Nedir?- Nükleer Güç Reaktörü Nedir?

 Reaktör kalbi (reactor core) DÜNYADA KAÇ TANE NÜKLEER GÜÇ SANTRALI VARDIR?

Uluslararasi Atom Enerji Ajansi’na göre (1998 sonu), 434 nükleer güç santrali 33 ülkenin 250 farkli bölgesinde isletme halindedir. Ek olarak, 36 nükleer güç santralinin 15 ülkede insaati sürdürülmektedir. Dünyada isletme halindeki santrallar yaklasik 350000 MWe, insaa halinde olanlar ise yaklasik 27500 MWe kapasiteye sahiptirler. Nükleer enerjinin toplam dünya elektrik üretimindeki payi ise yaklasik %16’dir.


NÜKLEER SANTRALLARDA NE GIBI GÜVENLIK TEDBIRLERI ALINMISTIR?

Nükleer santrallarda, nükleer maddelerin çevreye birakilmamasini ve ayni zamanda nükleer reaksiyon sonucunda olusan isinin her durumda reaktörden alinmasini garantiye alacak sekilde birçok güvenlik önlemi alinmistir. Nükleer maddelerin disariya salinmamasi için kademeli koruma önlemleri, olusan isinin alinmasi için ise yine kademeli ve yedekli sistem ve bilesenler bulunmaktadir.

Nükleer yakit, seramik formunda, yaklasik 1 cm çap ve yüksekliginde silindirik parçalarin ard arda dizilmesiyle yine silindirik biçimde kapali sizdirmaz tüpler içindedir. Bu tüplerin binlercesinin, aralarindan sogutucu suyun geçmesine izin verecek sekilde bir araya getirilmesi ile de reaktör kalbi olusturulmustur. Bu kalp ise paslanmaz çelikten yapilan bir basinç kabinin içinde bulunur (Basinçli veya Kaynar Sulu reaktörlerde). Basinç kabi ve buna bagli sistemler ise reaktör korunak binasi adi verilen betondan yapilmis kubbemsi yapinin içinde bulunurlar. Dolayisiyla, yakit içinde bulunan radyoaktif maddelerin disariya salinmalarini, seramik yakit, yakit tübü, basinç kabi, çelik gömlek ve beton korunak binasi, kademeli olarak engellemis olurlar.

  • 2. Kontrol çubugu (control rod)
  • 3. Reaktör basinç kabi (pressure vessel)
  • 4. Basinçlandirici (pressurizer)
  • 5. Buhar üreteci (steam generator)
  • 6. Birincil sogutma su pompasi (primary coolant pump)
  • 7. Reaktör korunak binasi (containment)
  • 8. Türbin (turbine)
  • 9. Jeneratör – Elektrik üreteci (generator)
  • 10. Yogunlastirici (condenser)
  • 11. Besleme suyu pompasi (feedwater pump)
  • 12. Besleme suyu isiticisi (feedwater heater)

Bir nükleer santraldaki sistemler konvansiyonel güç santrallari ile ayni mantikla çalisirlar. Isi enerjisinin üretildigi kisimda elde edilen buharin türbin-jeneratörü döndürerek elektrik üretilmesi felsefesi, temel olarak nükleer santrallarda da aynidir. Nükleer santrallar isi üretmek için nükleer reaksiyonu kullandiklari ve bunun sonucunda çevreye salinmamasi gereken radyoaktif maddeler ürettikleri için, bazi ek sistemler kullanirlar. Örnegin, bir çok nükleer santralda nükleer yakiti barindiran yakit tüpleri arasindan isinarak geçen su, dogrudan türbine gönderilmeyip, türbin için buhar üretilen ikinci bir çevrimi isitmak için kullanilir. Bununla ilgili sistemlere Birincil (Sogutma) Sistem(i) adi verilir.

Ikincil sistem ise birincil sogutma sistemindeki isiyi alarak türbin-jeneratörü döndürmek için gerekli olan buharin üretilmesi için kullanilan sistemdir.

Her iki sistem de kapali birer döngü olusturmuslardir.

Sogutma sistemi ise ikincil sistem içinde yer alan yogusturucuyu sogutmak için kullanilir. Bu sistemde sicakligi yogunlastiriciya göre daha az olan, deniz, göl veya irmaklardaki su kullanilir. Suyun bolca bulunmadigi yörelerde ise bu sistemin içinde sogutma kulelerinden faydalanilir.

Nükleer santrallar, birincil sistemlerindeki farkliliklara göre degisik sekillerde adlandirilirlar. Sekilde görülen sistem, tipik bir “basinçli su reaktörü”ne aittir. Dünyadaki 400 den fazla sayida nükleer santralin yaklasik olarak yarisi “basinçli su reaktörü”dür. Basinçli su reaktörlerininde, birincil sistem yaklasik 150 atmosferlik bir basinç altinda tutularak, içinde bulunan suyun yüksek sicakliklara kaynamadan çikarilmasi saglanmistir.

Buna ek olarak “kaynar sulu”, “basinçli agir sulu” reaktörler de en çok kullanilan nükleer santral tipleridir.

 

Zincirleme Reaksiyon:

Fisyon sonucunda ortaya çikan nötronlarin, ortamda bulunan diger fisyon yapabilen atomlarin çekirdekleri tarafindan yutularak, onlari da ayni reaksiyona sokmasi ve bunun ardisik olarak tekrarlanmasidir. Kontrolsuz bir zincirleme reaksiyon, çok çok kisa bir süre içinde çok büyük bir enerjinin ortaya çikmasina neden olur; atom bombasinin patlamasi bu sekildedir. Nükleer santrallarda ise zincirleme reaksiyon kontrollu bir sekilde yapilir. Bu kontrolun kaybedilerek nükleer yakitin bir bomba haline dönüsmesi fiziksel olarak olanaksizdir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir