Rejenere Selülozik Lifler

Lif üretiminde saf selülozun kullanıldığı lifler bu sınıfta yer alır. Bu tür liflerin elde edilmesi için doğadan selülozun saf halde izole edilmesi gerekir. Saf selüloz bu amaçla kullanıldığı gibi, ikinci rejenere lif grubu olan selüloz esterlerinin de hammaddesidir. Ayrıca iyi kalite kağıt yapımında da kullanılır.

Saf selülozun elde edilmesi :

Saf selülozu elde etmek için kaynak olarak, α-selüloz oranı yüksek kızıl çam, kayın, ladin, kavak gibi ağaçlarla pamuk linteri, ayçiçeği, keten ve kenevir sapları kullanılır (α-selüloz, selülozik maddenin %17,5-18’lik NaOH çözeltisinde çözünmeyen kısmıdır. Α-selülozun polimerleşme derecesi 2000’in üzerindedir.

Yukarıda belirtilen selüloz kaynaklarında selüloz saf halde bulunmaz. Linyin, hemiselüloz, pektin, pentozlar (sakkaritler) ile karışım halindedir. Bunlardan suda çözünenleri ayırmak kolay olsa bile, linyin ve hemiselüloz suda çözünmediğinden saflaştırma için kimyasal işlemler gereklidir. Bunun için dört ayrı yöntem kullanılabilir. Bnlardan ilk ikisi en çok kullanılanlardır.

1- Bu yöntemde selüloz elde edilmesinde odun talaşları, %6-8’lik NaOH çözeltisinde, 10 atm basınç altında, 170 ˚C de 3-6 saat süreyle ısıtılır. Bu sürenin sonunda selülozdan başka bütün maddeler suda çözünür. Çözünmeyen selüloz süzülerek ayrılır; yıkanır ve kurutulur. Bu yöntemle elde edilen selüloza “sud selülozu” adı verilir.

2- Saf selüloz üretiminde ikinci yöntemde, odun talaşları veya parçaları, Ca(HSO3)2 kalsiyum hidrojen sülfit çözeltisi ile ıslatılır. Bu çözelti 3-9 atm basınç altında 140-150 ˚C de 15 saat bekletilir. Selüloz dışındaki bütün maddeler çözünür. Selüloz b maddelerden süzülerek ayrılır, yıkanır ve tabakalar halinde kurutulur. Bu yöntemle elde edilen selüloz, “sülfit selülozu” adını alır.

3- 1 litrede 100 g NaOH + 30 g Na2S + 250 g Na2CO3 + 10 g Na2SO4 içeren bir çözeltide odun parçaları ile ıslatılır. 160-175 ˚C de 7-8 atm basınç altında 4 saat bekletilir. Bu sürenin sonunda çözünmeyen selüloz süzülüp ayrılarak yıkanır, kurulur.

4- Odun parçaları %4-5’lik NHO3 çözeltisinde 45 ˚C de birkaç saat tutulur. Bu yöntemle elde edilen selüloz, daha sonra asitliğini giderme üzere seyreltik NaOH ile çalkalanır.

Bu dört yöntemden biri ile ede edilen yıkanmış ve kurutulmuş selüloz, su ile karıştırılarak hamur haline getirilir. Bu hamura, odundan elde edildiği için odun hamuru veya kağıt yapımında kullanıldığı için kağıt hamuru adı verilir. Bu karışım kağıt yapımında veya yapay ipek de denilen rejenere lif yapımında kullanılır.

Kağıt hamuru, rejenere lif üretiminde ya saf selüloz yada selüloz esteri olarak kullanılır. Saf selüloz olarak lif yapımı için iki ayrı yöntem ile viskoz ipeği ve bakır ipeği elde edilir.

Rejenere selülozik liflerle esterlerine, ipeğe benzediklerinden ötürü, yapay ipek, suni ipek, gibi isimler verilir. Ayrıca Amerikan literatüründe rayon terimi de kullanılmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir